Kuzey Kıbrıs Genç İş İnsanları Derneği (GİAD), 30 Ağustos Pazar günü Girne açıklarında meydana gelen ve 267 yolcu taşıyan FİLO JET faciasının ardından kapsamlı bir bildiri yayımladı. Açıklamada, yaşanan can kayıplarının derin üzüntüsü paylaşılırken; denetimsizlik, kurumsal ihmaller ve hesap verebilirlik konularında yetkili makamlara acil ve şeffaf adımlar atma çağrısında bulunuldu.
”Cevaplanması Gereken Asıl Soru: Bu Gemi Nasıl Sefer İzni Aldı?”
GİAD açıklamasında, arama-kurtarma ekiplerine, sağlık çalışanlarına ve güvenlik güçlerine teşekkür edilirken, olayın yalnızca “Gemi neden battı?” sorusuyla geçiştirilemeyeceği vurgulandı:
”Asıl cevaplanması gereken soru şudur: Bu gemi hangi denetimlerden geçerek, hangi belgelerle ve kimlerin sorumluluğunda yüzlerce insanı taşıyarak sefere çıkabildi? 2018 yılında eski adı IRIS JET iken yapılan incelemelerde çok sayıda teknik kusur ve kural uygunsuzluğu tespit edilen 26 yıllık bir geminin son fiziki denetiminin ne zaman yapıldığı ve sefere çıkmasına hangi makamın izin verdiği kamuoyuna açık ve şeffaf biçimde anlatılmalıdır.”
Dernek, devam eden adli soruşturmanın yalnızca gemiyi işleten şirket ve mürettebatla sınırlandırılmaması gerektiğini; denetleyen, ruhsat veren ve ihmalleri görmezden gelen tüm kamu yetkililerinin sorumluluklarının da bağımsız şekilde araştırılması gerektiğini belirtti.
”Mesele Yalnızca Bu Gemi Kazası Değildir”
Bildiride, FİLO JET faciasının münferit bir kaza olarak görülemeyeceği ifade edilerek son yıllarda kamu vicdanını yaralayan olaylar hatırlatıldı:
Yenidoğan Skandalı: 2024 yılında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi’nde 20 günlük Mihrimah bebeğin yaşamını yitirdiği alkollü mama olayı.
Sahte Diploma ve Reçete Dosyaları: Kamuda ve sağlık sektöründe derin yankı uyandıran, yargı ve denetim boyutu süren soruşturmalar.
İlaç Depolama ve Altyapı: İlaç ve Eczacılık Dairesi’nin fiziki kapasite ve saklama koşullarındaki kronik eksiklikler.
Kumyalı Silo Faciası: 24 Temmuz 2026’da Toprak Ürünleri Kurumu’na ait silonun çökmesi sonucu 46 yaşındaki bir çalışanın yaşamını yitirmesi.
Trafik Güvenliği: Her yıl onlarca cana mal olan ve kanayan bir yara haline gelen trafik altyapısı ve denetim zaafiyetleri.
Açıklamada, kuralların ihlal edilmesinin bir yaptırımı olmadığı algısının yerleşmesi durumunda küçük ihmallerin daha büyük felaketlere yol açacağına dikkat çekildi.
“Güçlü Kurumlar, Sürdürülebilir Ekonominin Temelidir”
GİAD, bir ülkenin yatırım ikliminin yalnızca vergi oranları veya teşviklerle ölçülemeyeceğini; hukuk güvenliği, kurumlara inanç ve kural eşitliğinin ekonomik kalkınmanın temel taşı olduğunu belirtti.
GİAD’ın Yetkililere 4 Maddelik Acil Çağrısı:
Belgeler Paylaşılmalı: FİLO JET’in hat ve sefer izinleri, klas sertifikaları, son sörvey ve bakım raporları ile geçmiş teknik kusur tutanakları eksiksiz açıklanmalıdır.
İdari ve Kamusal Sorumluluk Araştırılmalı: Soruşturma şirketle sınırlı kalmamalı, izin ve ruhsat süreçlerindeki tüm kamu yetkilileri incelenmeli ve cezai yaptırımlar uygulanmalıdır.
Ülke Genelinde Denetim Seferberliği: Deniz araçlarından kamu silolarına, hastanelerden iş sağlığı ve trafik güvenliğine kadar ada genelinde topyekûn güvenlik denetimleri başlatılmalıdır.
Şeffaf Bilgilendirme: Toplum vicdanını ilgilendiren büyük soruşturmaların zaman içinde unutturulmasına izin verilmemeli, dosyaların aşamaları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Açıklamanın sonunda, çağrının herhangi bir siyasi partiye karşı değil, devlete ve kurumlara sahip çıkma amacıyla yapıldığı hatırlatılarak; “Artık her facianın ardından yalnızca başsağlığı mesajı yayımlayan bir ülke olmak istemiyoruz. ‘Araştırılacak, gereği yapılacak’ sözlerini duymakla yetinmeyeceğiz. Bu kez ne olduğunu ve neden olduğunu sonuna kadar soracağız” mesajı verildi.
